پروفسور عمر یاغی، شیمیدان برجسته و برنده جایزه نوبل شیمی سال ۲۰۲۴ که پیش‌تر نیز مفتخر به دریافت جایزه مصطفی(ص) شده بود، در مصاحبه‌ای با بنیاد علم و فناوری مصطفی(ص)، مسیر اکتشافات علمی خود و اهمیت جسارت در تجربه را تشریح کرد. او تأکید کرد که چارچوب‌های فلزی–آلی (MOFs) تنها آغازی بر یک انقلاب در علم مواد هستند.

تجربه، موتور محرک اکتشاف

پروفسور یاغی، فلسفه کلیدی پژوهش خود را در عمل و آزمایش خلاصه کرد و به دانشمندان جوان توصیه نمود: «اگر در انتخاب بین انجام‌دادن یا انجام‌ندادن یک آزمایش مردد هستید، آزمایش کنید. اکتشاف همان‌جاست.» وی شکست را جزئی جدایی‌ناپذیر از مسیر موفقیت علمی دانست و تأکید کرد که مرزهای ناشناخته، تنها جایی است که علم واقعی شکل می‌گیرد.

وی همچنین نقش پشتکار را عنصری مشترک در تمام موفقیت‌های علمی دانست و افزود که آموزه‌های پدرش مبنی بر «کامل انجام دادن کارها» و تأکید استاد راهنمایش بر «سخت‌کوشی و استقلال پژوهشگر» در شکل‌گیری دیدگاه او مؤثر بوده است.

انقلاب در علم مواد با چارچوب‌های فلزی–آلی

یاغی با نگاهی تاریخی به نقش مواد در تمدن بشری، از عصر حجر تا عصر سیلیکون، توضیح داد که چارچوب‌های فلزی–آلی (MOFs) علم طراحی ماده را به سطح دقت اتمی رسانده‌اند. او با یک مثال شگفت‌انگیز، قابلیت این مواد را برجسته ساخت: «تنها یک گرم از این مواد، می‌تواند فضایی هم‌اندازه یک زمین فوتبال ایجاد کند.»

برنده نوبل شیمی معتقد است ترکیب این مواد پیشرفته با هوش مصنوعی، افق جدیدی برای خلق موادی با ویژگی‌های مهندسی‌شده باز می‌کند و گفت: «تنها نوک کوه یخ را دیده‌ایم.»

غلبه بر بزرگ‌ترین چالش: تردید دیگران

سخت‌ترین بخش مسیر علمی پروفسور یاغی، نه پیچیدگی‌های فنی شیمی، بلکه تردیدهای اطرافیان بوده است. وی در این باره اظهار داشت: «بزرگ‌ترین مانع، کسانی هستند که می‌گویند این کار شدنی نیست. اما همان ۵ درصد حمایت کافی است تا ادامه دهید.»

او همچنین انتقادی جدی به سیستم‌های آموزشی وارد کرد و بر لزوم قرار دادن کودکان در معرض کاوش و تجربه تأکید نمود. به گفته یاغی، آزادی در کودکی به او اعتماد به نفس لازم برای امتحان کردن مسیرهای جدید را داده است و سیستم آموزشی باید تحمل آشوب، خطا و نتایج غیرمنتظره را در دانش‌آموزان تقویت کند.

تحقیقات بنیادی؛ پناهگاه ذهن‌های کنجکاو

پروفسور عمر یاغی در پایان به ارزش تحقیقات بنیادی اشاره کرد و آن را «پناهگاهی برای ذهن‌های کنجکاو» خواند، هرچند پذیرش ارزش آن ممکن است در ابتدا برای جامعه دشوار باشد، اما حل مسائل بنیادین، بزرگ‌ترین دستاوردها را رقم خواهد زد. وی با یادآوری جایگاه ویژه جایزه مصطفی(ص) در مسیر علمی خود، توسعه علم را مسئولیت مشترک دانشمندان برای بهبود زندگی بشر دانست.