چالش اصلی: اقتصاد سنتی روستایی که متکی بر کشاورزی است، به دلیل خشکسالی‌های پیاپی و کمبود آب با مخاطرات جدی روبرو شده و این امر روند مهاجرت جوانان به کلان‌شهرها را تشدید کرده است.

راهکار محوری دولت و متولیان: فراهم کردن بستر خوداشتغالی، توسعه مشاغل خرد و خانگی و استفاده از ظرفیت‌های نوین برای ماندگاری جمعیت روستایی.

فرصت‌های اقتصادی جایگزین در روستاها:

روستاهای ایران با وجود پتانسیل‌های بکر، فرصت‌های سودآوری فراتر از کشاورزی سنتی دارند که با پیشرفت فناوری می‌توانند به کسب‌وکارهای سودآور تبدیل شوند:

1. گردشگری و اقامت: راه‌اندازی اقامتگاه‌های بوم‌گردی و فروش محصولات ارگانیک محلی به گردشگران، فرصتی برای درآمدزایی سرشار برای کارآفرینان محلی ایجاد می‌کند.
2. کشاورزی تخصصی و نوین:

• کشت زعفران: به عنوان یکی از محصولات با ارزش و با تقاضای بالا.
• کشت گیاهان دارویی: محصولاتی نظیر آویشن، نعناع و گل‌گاوزبان به دلیل تقاضای تضمین‌شده در صنایع دارویی و غذایی، درآمدی پایدار ایجاد می‌کنند.

3. صنایع مرتبط با دام و زنبور:

• پرورش دام و طیور ارگانیک: پرورش مرغ محلی، بوقلمون یا بز سانن با سرمایه‌گذاری اولیه نسبتاً اندک (مثلاً ۵۰ میلیون تومان برای مزرعه کوچک بوقلمون) می‌تواند درآمد ماهانه قابل توجهی (تا ۲۵ میلیون تومان) ایجاد کند.
• زنبورداری: یکی از پرسودترین فعالیت‌ها؛ با سرمایه‌گذاری ۲۰ تا ۳۰ میلیون تومان می‌توان سالانه تا ۱۰۰ میلیون تومان درآمد از فروش عسل طبیعی کسب کرد.

4. فناوری و بازارهای جهانی: با وجود زیرساخت‌های فناوری اطلاعات، صنعتگران، هنرمندان و تولیدکنندگان صنایع دستی (مانند قالی‌بافی، سفالگری یا زیورآلات محلی) می‌توانند محصولات خود را به صورت آنلاین در سطح بین‌المللی و جهانی عرضه کنند.

تأکید بر احیای نهضت بازگشت به روستا:

معاونت اشتغال وزارت کار خواستار تقویت اقتصاد روستا برای دستیابی به دو هدف است:

• ماندگاری جمعیت جوان موجود در روستا.
• تسهیل بازگشت افرادی که در شهرها به شغل‌های کاذب مشغول هستند و می‌توانند در روستا مفیدتر باشند.

این گزارش نشان می‌دهد که با تکیه بر ظرفیت‌های موجود، توسعه مشاغل خانگی و استفاده از فرصت‌های نوین اقتصادی، می‌توان معیشت پایدار روستایی را تقویت و بحران مهاجرت را مدیریت کرد.