رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی: پژوهش دانشگاهی باید تبدیل به کتاب و علم تازه شود

رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی با تأکید بر لزوم تبدیل شدن خروجی پژوهش‌های دانشگاهی به دانش مکتوب و جدید، تجربه بازدید خود از کتابفروشی‌های اروپا را یادآور شد. او بیان کرد که بسیاری از کتاب‌های جدیدی که در آنجا مشاهده کرده، پایان‌نامه‌های دفاع شده مقطع دکتری بوده‌اند که نویسندگان پس از یک سال کار تکمیلی، آن‌ها را به کتاب‌هایی استوار تبدیل کرده بودند. وی معتقد است سرمایه‌گذاری روی پژوهش در مقاطع ارشد و دکتری کاملاً موجه است.

در آیین سی‌ودومین جشنواره ملی کتاب سال دانشجویی، وی با انتقاد از رویکرد فعلی، بر این نکته تأکید کرد که «آموزش ریشه پژوهش است» و اگر این ریشه ضعیف باشد، پژوهش مفید حاصل نخواهد شد. این مقام مسئول همچنین با ابراز تأسف شدید از رواج پایان‌نامه‌فروشی، آن را عاملی شرم‌آور برای جمهوری اسلامی دانست که در آن تبلیغات برای نوشتن پایان‌نامه در خیابان‌ها صورت می‌گیرد.

آموزش، ریشه اصلی پژوهش مفید

وی که بیش از شصت سال است با محیط دانشگاه تهران در ارتباط است، این دو رکن را مکمل یکدیگر دانست و گفت: آموزش بدون پژوهش مانند درخت بی‌میوه و پژوهش بدون آموزش مانند درخت بی‌ریشه است. با این حال، گاهی اوقات در نظام‌های ارتقا، وزن آموزش دست‌کم گرفته شده و وزن پژوهش سنگین‌تر می‌شود، در حالی که آموزش مبنای پژوهش است.

ضرورت آموزش مهارت پژوهش از دوران مدرسه

با توجه به تحول فناوری اطلاعات و سهولت دسترسی به منابع علمی، او بر ضرورت آموزش روش تحقیق از مقطع دبستان تأکید کرد. دانش‌آموزان باید در دبیرستان برای نوشتن کار پژوهشی ورزیده شوند تا در دانشگاه بتوانند خروجی درجه یک ارائه دهند. وی اشاره کرد که در مدرسه‌هایی که او تدریس دارد، جشنواره پژوهشی برگزار می‌شود و دانش‌آموزان با راهنمایی دانشجویان دکتری با منابع علمی آشنا شده و از همان نوجوانی برای پژوهش آماده می‌شوند.

پایان‌نامه‌فروشی؛ خطری جدی برای اعتبار علمی

رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی با انتقاد شدید از پدیده فروش پایان‌نامه، از دیدن تبلیغات آن بر دیوارها ابراز انزجار کرد و پرسید که چرا در یک نظام اسلامی کار به جایی رسیده که نوشتن پایان‌نامه تبلیغ می‌شود. او این ناهنجاری را عاملی مخرب دانست که نباید اجازه گسترش آن داده شود، به ویژه با توجه به پیچیده‌تر شدن این سوءاستفاده‌ها با ظهور ابزارهای نوین مانند هوش مصنوعی.

الگوی جامعیت علمی: استاد مجتبایی

این مقام فرهنگی با تمجید از جایگاه علمی و فرهنگی دکتر محمدمجتبی مجتبایی، او را نمونه‌ای بی‌بدیل از جامعیت علمی در ایران و جهان معرفی کرد. وی با اشاره به سابقه پنجاه ساله آشنایی خود با استاد مجتبایی، تأکید کرد که دانشجویان باید از شیوه علمی و عمق مطالعات ایشان الگو بگیرند و علم را با تمام وجود دنبال کنند.

استاد مجتبایی به عنوان الگویی در خدمت فرهنگ ایران، دارای عمر طولانی و پربرکتی است که خدمات گسترده‌ای به فرهنگ ایران داشته است. او اصالتاً اهل اراک است و در خانواده‌ای دینی و عرفانی رشد یافته است. او در دانشگاه تهران در رشته‌های زبان انگلیسی و ادبیات فارسی تحصیل کرده و سپس در دانشگاه هاروارد دکتری گرفته است و از برجسته‌ترین استادان مطالعات ادیان شناخته می‌شود.

مترجم و پژوهشگر درجه‌یک در حوزه‌های مختلف

استاد مجتبایی به عنوان مترجم و نویسنده‌ای درجه‌یک در حوزه ادبیات فارسی، عرفان، حافظ‌پژوهی و مطالعات ادیان شبه‌قاره مطرح شد. او سابقه تأسیس خانه فرهنگ ایران در پاکستان و ایفای نقش در تأسیس رایزنی فرهنگی ایران در هند را دارد و به عنوان یکی از هندشناسان درجه‌اول جهان شناخته می‌شود. همچنین ایشان مسلط به ده‌ها زبان زنده و باستانی از جمله فارسی، عربی، انگلیسی، سانسکریت و هندی هستند.

وی در پایان خطاب به دانشجویان تأکید کرد: باید از سطحی‌کاری و شتاب‌زدگی پرهیز کرد و کاری کرد که نه تنها ایران، بلکه جهان به دانش افراد نیازمند باشد.