معاون بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی خراسان جنوبی با اشاره به فعالیت ۶۷ واحد دارای پروانه پرورش شترمرغ در استان، گفت: خراسان جنوبی از قطب‌های پرورش شترمرغ کشور است، اما تکمیل زنجیره ارزش، توسعه صنایع فرآوری و ایجاد بازارهای جدید، مهم‌ترین نیاز این صنعت برای افزایش ارزش افزوده و جلوگیری از خام‌فروشی محسوب می‌شود.
به گزارش جوان باور، مرتضی معراجیان، معاون بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی خراسان جنوبی، در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: در حال حاضر ۶۷ پروانه پرورش شترمرغ با ظرفیت یک هزار و ۷۴۶ قطعه مولد و ۲۸ هزار و ۲۱۹ قطعه پرواری در استان صادر شده است.
وی افزود: اکنون یک هزار و ۶۱۴ قطعه مولد و ۱۶ هزار و ۳۷۸ قطعه شترمرغ پرواری به‌صورت صنعتی در مزارع استان نگهداری می‌شوند. علاوه بر این، حدود ۷۰ قطعه مولد و یک هزار و ۵۰۰ قطعه پرواری نیز به شکل سنتی پرورش می‌یابند.
معراجیان با بیان اینکه خراسان جنوبی یکی از قطب‌های پرورش شترمرغ کشور به شمار می‌رود، گفت: بخش عمده شترمرغ‌های پرواری برای کشتار به استان‌های تهران، یزد و اصفهان منتقل می‌شود و تخم و جوجه تولیدی نیز عمدتاً در مزارع استان مورد استفاده قرار می‌گیرد.
وی اقلیم گرم و خشک خراسان جنوبی را یکی از مهم‌ترین مزیت‌های توسعه این صنعت دانست و اظهار کرد: شترمرغ پرنده‌ای بومی مناطق گرم و خشک است و به همین دلیل شرایط آب‌وهوایی استان برای پرورش آن کاملاً مناسب بوده و این موضوع مزیت رقابتی مهمی برای توسعه این صنعت محسوب می‌شود.
زنده‌فروشی؛ حلقه مفقوده زنجیره ارزش شترمرغ
معاون بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی خراسان جنوبی با اشاره به وضعیت بازار این محصول گفت: در شهرستان‌های درمیان و بشرویه کشتارگاه‌های وابسته به مزارع، عملیات کشتار و توزیع گوشت را انجام می‌دهند و در شهرستان خوسف نیز خط مستقل کشتار شترمرغ فعال است، اما بخش زیادی از پرندگان به‌صورت زنده به استان‌های تهران، یزد، اصفهان و سایر نقاط کشور منتقل می‌شوند و بخشی نیز به کشورهای افغانستان و عراق صادر می‌شود.
وی افزود: برای جلوگیری از زنده‌فروشی و افزایش ارزش افزوده، باید بازارهای جدید مصرف گوشت شترمرغ در استان از جمله آشپزخانه‌های پادگان‌ها، بیمارستان‌ها، دانشگاه‌ها و رستوران‌ها توسعه یابد و همزمان کارگاه‌ها و صنایع فرآوری پوست، چرم، روغن و پر شترمرغ نیز ایجاد شود.
معراجیان با تأکید بر اینکه تکمیل زنجیره ارزش از تولید تا فرآوری ضروری است، اظهار کرد: در حال حاضر مراحل پرورش، کشتار و بخشی از فرآوری در استان انجام می‌شود، اما برای تکمیل زنجیره ارزش نیازمند برنامه‌ریزی، هدف‌گذاری و ورود سرمایه‌گذاران بخش خصوصی هستیم و سازمان جهاد کشاورزی آمادگی کامل برای حمایت از این سرمایه‌گذاری‌ها را دارد.
وی همچنین با اشاره به ظرفیت صادراتی استان گفت: همجواری با افغانستان فرصت مناسبی برای صادرات محصولات فرآوری‌شده شترمرغ فراهم کرده و در صورت توسعه کشتارگاه‌های صنعتی، صنایع بسته‌بندی و فرآوری، بازار کشورهای حوزه خلیج فارس نیز می‌تواند مقصد مناسبی برای محصولات این صنعت باشد.
کمبود نهاده و بروکراسی بانکی؛ چالش توسعه صنعت شترمرغ
معراجیان درباره مهم‌ترین مشکلات فعالان این بخش گفت: کوچک بودن مقیاس بسیاری از مزارع، نبود تشکل منسجم و توانمند، مشکلات تأمین نهاده، به‌ویژه برای واحدهای سنتی و فاقد پروانه، از مهم‌ترین چالش‌های پرورش‌دهندگان شترمرغ در استان است.
وی ادامه داد: جهاد کشاورزی با واگذاری اراضی ملی برای کاهش هزینه سرمایه‌گذاری، صدور مجوز، تأمین نهاده از طریق سامانه بازارگاه و پرداخت تسهیلات در صورت تأمین اعتبار، از سرمایه‌گذاران این حوزه حمایت می‌کند.
معاون بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی خراسان جنوبی درباره وضعیت تسهیلات بانکی نیز اظهار کرد: تسهیلات از محل طرح نوین «پالیز»، تبصره ۱۸ و اعتبارات سفر ریاست‌جمهوری برای توسعه این صنعت پیش‌بینی شده، اما به دلیل بروکراسی‌های اداری و بانکی، استقبال سرمایه‌گذاران از این تسهیلات کمتر از حد انتظار بوده است.
وی با اشاره به وضعیت بهداشتی مزارع گفت: شترمرغ نسبت به بسیاری از طیور مقاومت بیشتری در برابر بیماری‌ها دارد، اما مشکلاتی مانند زمین‌گیری ناشی از سوءمدیریت و سوءتغذیه و همچنین بیماری‌هایی نظیر آنتروتوکسمی، نیوکاسل و آنفلوانزا باید به‌صورت مستمر تحت مراقبت و کنترل قرار گیرند.
معراجیان با بیان اینکه هر مزرعه فعال به‌طور متوسط برای دو نفر اشتغال مستقیم و پنج نفر اشتغال غیرمستقیم ایجاد کرده است، افزود: علاوه بر این، حدود ۱۵ تا ۲۰ کامیون ویژه حمل شترمرغ نیز در استان به‌طور مستمر در این حوزه فعالیت دارند.
وی در پایان تأکید کرد: برای تبدیل خراسان جنوبی به قطب صنعت شترمرغ کشور، ایجاد یک تشکل قدرتمند، توسعه بازارهای داخلی و صادراتی، تکمیل زیرساخت‌هایی مانند کشتارگاه‌ها و صنایع فرآوری و جذب سرمایه‌گذاران بخش خصوصی از مهم‌ترین اولویت‌هاست و سازمان جهاد کشاورزی آمادگی دارد در تمامی این بخش‌ها از سرمایه‌گذاران حمایت و همراهی کند.