به گزارش جوان باور، احسان محمدی‌نژاد در گفت و گو با ایسنا،با اشاره به تحولات نقش دانشگاه‌ها در جهان اظهار کرد: در شرایط پیچیده امروز، مرز میان علم، سیاست، اقتصاد و حتی امنیت تا حد زیادی کمرنگ شده و در چنین فضایی، فهم متقابل میان ملت‌ها به یک ضرورت راهبردی تبدیل شده است. از این رو دانشگاه‌ها به تدریج جایگاه مهمی در ایجاد ارتباطات علمی و کاهش سوءتفاهم‌های بین‌المللی پیدا کرده‌اند.

وی با اشاره به شرایط منطقه افزود: در دهه‌های اخیر مجموعه‌ای از تعارضات و تنش‌های مزمن در منطقه شکل گرفته که ریشه آن را می‌توان در عوامل تاریخی، رقابت‌های ژئوپلیتیک، سوءتفاهم‌های هویتی، مداخلات بیرونی و نبود سازوکارهای پایدار گفت‌وگو جست‌وجو کرد. پیامد چنین وضعیتی نوعی «انسداد منطقه‌ای» است که اثرات آن تنها محدود به حوزه سیاست نبوده و در عرصه‌های اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و حتی زیست‌محیطی نیز نمود پیدا کرده است.

محمدی‌نژاد ادامه داد: استمرار تنش‌ها به تضعیف سرمایه اجتماعی میان ملت‌ها و افزایش بی‌اعتمادی متقابل انجامیده است. در حوزه اقتصادی نیز بسیاری از ظرفیت‌های همکاری منطقه‌ای در حوزه‌هایی مانند انرژی، ترانزیت، تجارت و فناوری یا از دست رفته یا به شدت محدود شده است. در حوزه محیط زیست هم چالش‌هایی مانند کم‌آبی، آلودگی هوا و فرسایش منابع طبیعی ماهیتی فراملی دارند و بدون همکاری منطقه‌ای قابل حل نیستند، اما فضای تنش مانع شکل‌گیری چنین همکاری‌هایی شده است.

مشاور استاندار هرمزگان با اشاره به تجربه‌های جهانی گفت: در اروپا پس از جنگ‌های ویرانگر قرن بیستم، این شبکه‌های علمی و دانشگاهی بودند که به تدریج بستر اعتمادسازی میان ملت‌ها را فراهم کردند و زمینه شکل‌گیری همکاری‌های گسترده‌تر از جمله اتحادیه اروپا را مهیا ساختند. در شرق آسیا نیز همکاری‌های دانشگاهی میان کشورهایی که سابقه تنش داشتند، به یکی از موتورهای اصلی همگرایی اقتصادی تبدیل شده است.

وی سه کارکرد مهم دانشگاه‌ها در دیپلماسی علمی را برشمرد و گفت: نخست، تولید فهم مشترک از مسائل منطقه‌ای و جهانی است؛ چرا که بدون چنین فهمی، مذاکرات سیاسی همواره در معرض سوءتفاهم قرار می‌گیرد. دوم، تربیت نسل جدیدی از نخبگان است که به جای نگاه تقابلی، به منطق همکاری و منافع متقابل باور داشته باشند. سوم نیز ایجاد شبکه‌های پایدار علمی و پژوهشی است که حتی در شرایط نوسان‌های سیاسی بتوانند مسیر گفت‌وگو و تعامل میان ملت‌ها را حفظ کنند.

محمدی‌نژاد با بیان اینکه امروز در مرحله‌ای قرار داریم که می‌توان آن را مرحله «پساتنش» نامید، خاطرنشان کرد: در چنین مرحله‌ای صرفاً بازسازی زیرساخت‌ها کافی نیست و باید به بازسازی اعتماد نیز توجه کرد. اگر اعتماد میان ملت‌ها بازسازی نشود، هرگونه توسعه اقتصادی و سیاسی شکننده خواهد بود.

وی افزود: دیپلماسی علمی می‌تواند مکمل دیپلماسی رسمی دولت‌ها باشد. دانشگاه‌ها قادرند فضایی برای گفت‌وگوهای علمی، اجرای پروژه‌های مشترک تحقیقاتی، تبادل استاد و دانشجو و همکاری در حوزه‌های حیاتی مانند آب، انرژی، سلامت و محیط زیست فراهم کنند؛ اقداماتی که به تدریج به کاهش سوءتفاهم‌ها و افزایش همگرایی منطقه‌ای کمک می‌کند.

مشاور استاندار هرمزگان در پایان تأکید کرد: عبور از وضعیت انسداد منطقه‌ای بدون مشارکت فعال نهاد علم امکان‌پذیر نیست. اگر سیاست عرصه مدیریت اختلافات است، علم می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری تفاهم‌ها باشد و دانشگاه‌ها نیز می‌توانند به یکی از مهم‌ترین ابزارهای بازسازی عقلانیت همکاری در منطقه تبدیل شوند.